GIẢM PHÍ, GẦN DÂN, THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI SỐ:

NHÌN TỪ THÔNG TƯ 117/2026/TT-BTC

Thông tư 117/2026/TT-BTC do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành ngày 14/8/2026 để triển khai Nghị quyết 66.22/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển công dân số có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 đến hết ngày 28/2/2027, Thông tư dành phần ưu đãi cho những công dân đã có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và chịu khó làm quen với việc nộp hồ sơ trực tuyến.

Trước hết là về lợi ích kinh tế

Nhiều khoản phí, lệ phí gắn với những việc gần như ai cũng phải làm trong đời được cắt giảm hoặc bỏ hẳn. Đổi, cấp lại thẻ căn cước không còn mất tiền. Làm hộ chiếu phổ thông, đổi giấy phép lái xe trong nước, đăng ký cư trú, xin phiếu lý lịch tư pháp đều được miễn. Đây vốn là những thủ tục quen thuộc mà mỗi lần thực hiện, người dân đều phải bỏ ra một khoản không lớn nhưng cộng dồn lại thì đáng kể, nhất là với những gia đình có nhiều thành viên cùng cần làm giấy tờ.

Một khoản miễn tưởng nhỏ nhưng lại rất thiết thực với đời sống hằng ngày là miễn phí khai thác, sử dụng thông tin trong cơ sở dữ liệu hộ tịch (quy định tại STT 4 Biểu mức thu tại Điều 4 Thông tư số 281/2016/TT-BTC). Trên thực tế, người dân thường xuyên cần trích xuất, tra cứu các thông tin hộ tịch như khai sinh, kết hôn, khai tử, quan hệ cha, mẹ, con… để phục vụ vô số việc: làm hồ sơ nhập học cho con, giải quyết thủ tục thừa kế, đất đai, bảo hiểm, chế độ chính sách, hay đơn giản là bổ túc giấy tờ khi thiếu bản gốc. Trước đây mỗi lần khai thác dữ liệu như vậy đều phát sinh chi phí; nay khoản phí này được miễn, người dân có thể yên tâm tra cứu, sử dụng thông tin hộ tịch của chính mình và người thân mà không phải cân nhắc tốn kém.

Ở nhóm tài sản, mức hỗ trợ càng rõ. Người sang tên xe mô tô đã qua sử dụng được miễn toàn bộ lệ phí trước bạ; sang tên ô tô cũ từ chín chỗ trở xuống được giảm một nửa; còn khi mua bán, nhận chuyển nhượng nhà đất thì được giảm 10% lệ phí trước bạ, một tỷ lệ có thể quy ra hàng triệu đồng tùy giá trị tài sản. Để tránh lạm dụng, Thông tư quy định mỗi loại tài sản chỉ được hưởng ưu đãi một lần cho một công dân trong một năm, và số tiền được giảm tối đa không quá năm lần mức lương cơ sở tại thời điểm kê khai. Ngoài ra, phí đăng ký giao dịch bảo đảm và phí thẩm định thiết kế phòng cháy, chữa cháy cũng được giảm 50%, giúp cả người dân lẫn hộ kinh doanh bớt chi phí khi làm ăn, vay vốn, đầu tư.

Một điểm rất đáng chú ý là cách Thông tư bảo vệ quyền lợi người dân: Nếu một người vừa được ưu đãi theo Thông tư này, lại vừa thuộc diện được hưởng chính sách khuyến khích khác, thì sẽ được áp dụng mức có lợi nhất.

Đằng sau lợi ích kinh tế là một cú hích cho chuyển đổi số

Điều làm nên nét riêng của chính sách này là ưu đãi không tự đến, mà gắn với một điều kiện rất cụ thể: người dân phải dùng tài khoản định danh điện tử mức độ 2, nộp hồ sơ bằng phương thức điện tử và tích hợp giấy tờ cần thiết lên ứng dụng VNeID. Nói cách khác, khoản phí được miễn giảm chính là phần thưởng dành cho những ai chịu bước vào môi trường số.

Để người dân dễ hình dung mình cần chuẩn bị những gì, có thể tóm tắt các nhóm ưu đãi chính cùng giấy tờ cần tích hợp qua bảng sau. Trong mọi trường hợp, điều kiện nền là công dân phải có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và nộp hồ sơ bằng phương thức điện tử:

Bảng: Đối chiếu thủ tục – giấy tờ cần tích hợp – mức ưu đãi

theo Thông tư 117/2026/TT-BTC.

(*) 5 loại cơ bản: Giấy khai sinh; thẻ ngân hàng/ví điện tử; tài khoản an sinh xã hội; số thuê bao di động; sổ sức khỏe điện tử.

Cách thiết kế này khéo léo ở chỗ nó không ép buộc, mà tạo động lực. Thay vì tuyên truyền chung chung về lợi ích của định danh điện tử, chính sách cho người dân một lý do rất thực tế để cài đặt, kích hoạt và sử dụng tài khoản: tiết kiệm được tiền khi làm giấy tờ. Với người còn e ngại công nghệ, một lần trải nghiệm nộp hồ sơ trực tuyến thành công và được giảm phí thường có sức thuyết phục hơn nhiều lời vận động. Từ đó, thói quen giao dịch số dần hình thành và lan tỏa cộng đồng.

Và cũng là bước tiến cho cải cách thủ tục hành chính

Khi người dân chuyển sang nộp hồ sơ điện tử, guồng máy phía sau cũng buộc phải vận hành theo cách mới. Theo Thông tư, khi hồ sơ được thực hiện trực tuyến, cơ quan tiếp nhận, cơ quan đăng ký đất đai có trách nhiệm xác định, cung cấp các thông tin thuộc dữ liệu do mình quản lý; trên cơ sở đó và kết quả xác thực trên Hệ thống định danh và xác thực điện tử, cơ quan thuế xác định nghĩa vụ tài chính, bao gồm cả việc xác định trường hợp được giảm.

Điều này có nghĩa là các cơ quan tự chia sẻ, đối chiếu dữ liệu với nhau. Giấy tờ ít đi, thời gian chờ đợi rút ngắn. Riêng việc miễn phí khai thác dữ liệu hộ tịch còn tiếp thêm động lực để các địa phương hoàn thiện, số hóa và liên thông cơ sở dữ liệu hộ tịch, để mỗi lần người dân cần là hệ thống có sẵn, tra cứu nhanh, không phải lục tìm sổ sách giấy. Với đội ngũ cán bộ ở cơ sở, đây vừa là áp lực phải chuẩn hóa dữ liệu và quy trình, vừa là cơ hội để phục vụ người dân bài bản, minh bạch và nhanh gọn hơn.

Người dân giao dịch tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Diên Thọ

Một chính sách ngắn hạn, nhưng dư âm lâu dài

Thời gian ưu đãi kéo dài hơn sáu tháng, đủ để người dân sắp xếp hoàn tất những thủ tục còn dang dở và cân nhắc những việc trước nay vẫn trì hoãn vì ngại tốn kém.

Tuy nhiên, việc dồn ưu đãi vào một khoảng ngắn có thể gây nguy cơ quá tải cục bộ cho bộ phận một cửa và cơ quan thuế, đăng ký đất đai khi người dân đổ xô làm thủ tục để kịp hạn. Sau ngày 1/3/2027, mọi khoản phí trở lại mức cũ nhưng giá trị của Thông tư 117/2026/TT-BTC không dừng lại ở con số phí được miễn giảm trong nửa năm. Cái còn lại lâu hơn là đông đảo người dân đã thân quen với định danh điện tử, một hệ thống hành chính vận hành trơn tru hơn trên nền tảng dữ liệu số và một niềm tin được củng cố rằng chuyển đổi số không phải khẩu hiệu xa vời, mà là những tiện ích và khoản tiết kiệm rất cụ thể trong đời sống thường ngày.

Với chính quyền cơ sở, đây là dịp thuận lợi để đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và làm quen với dịch vụ công trực tuyến, để chính sách nhân văn này thực sự đi vào cuộc sống của mỗi người dân trên địa bàn./.

Nguyễn Bích Thủy

Phó Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Diên Thọ